د ر باره موسيقي
• ديد گاه حضرت ايت الله خا منه اي
د ر باره موسيقي
سوال: در صورتي موسيقي ايكه از صدا وسيما پخش مي شود ، مشترك باشد و يا بسيار شبيه وبعضا همان آهنگهايي باشد كه در نوارهاي مبتذل استفاده مي شود ، گوش دادن به اين نوع موسيقي ها را جايز مي دانيد يا خير ؟
جواب : اگر در نظر شنونده از آهنگهاي مطرب و لهوي و متناسب با مجالس لهو و گناه باشد ، جايز نيست .
سئوال : شنيدن موسيقي هايي كه همراه با خواندن ترانه هاي فاقد ارزش وبي محتواكه از رژيم منحوس ستم شاهي برجا مانده باشد ، ولو موسيقي به خودي خود و في نفسه از نوع سنتي ( در اصطلاح امروز) باشد ، از نظر شرعي چه حكمي دارد ؟
جواب : اگر موسيقي لهوي است يا فساد دارد ، بايد از آن احترازشود وفرقي در اين باره ميان موسيقي سنتي و غير سنتي ندارد .
سئوال : موسيقي مطرب (نوار و…) در مراسم عروسي در مجلس خاص خانمها و همچنين مجلس خاص آقايان چه حكمي دارد ؟
جواب: با فرض موسيقي مطرب بودن ، جايز نيست .
سئوال: آيا زنان با وجود وضع پوششي خود مي توانند از دوچرخه و موتور سيكلت استفاده نمايند . در صورت مثبت بودن پاسخ ، شرايط آن را لطفا ذكر نماييد .
جواب : زن بايد ازهر كاري كه توجه نامحرمان را به خود جلب مي كند اجتناب نمايد . دوچرخه سواري زن در مراكز و معابر عمومي و در معرض ديد ديگران موجب ترتب مفاسد است ، فلذا جايز نيست .
سئوال : آيا يك زن و يا يك دسته زن بدون اينكه حجاب خو را از دست بدهند و لباس مخصوصي بپوشند كه بدن آنها پيدا نباشد و حجابشان پوشيده باشد ، ميتوانند در زنجير زني و سينه زني شركت كنند ؟
جواب : راه اندازي موكب عزاداري و زنجير زني و سينه زني براي بانوان مناسب نيست .
سئوال : احتراما در خصوص آموزش موسيقي ، حضرتعالي در پاسخ به سئوالي مرقوم فرموده بوديد كه اشاعه و ترويج موسيقي با اهداف نظام مقدس جمهوري اسلامي منافات دارد . آيا نظر فوق يك حكم ار شادي است و يا يك حكم حكومتي ؟ قابل ذكر است از طرق مسئولين ، بعضا نسبت به آموزش موسيقي خصو صا براي نونهالان ونوجوانان توصيه هايي ميشود . سئوال حقير اين است كه جمع بين نظر حضرتعالي و ترغيب بعضي از مسئولين در خصوص آموزش موسيقي چيست ؟
جواب : آموزش موسيقي و نوازندگي به نونهالان و نوجوانان موجب انحراف آنان و ترتب مفاسد است و جايز نيست . به طور كلي ترويج موسيقي با اهداف عاليه نظام اسلامي منافات دارد. مسؤولين فرهنگي مجاز نيستند.سليقه هاي شخصي خود را به اسم نشر فرهنگ و معارف در آموزش و پرورش نو جوا نان به كار بگيرند.
سؤال: ملاك تمييز موسيقي حلال از حرام چيست؟ وآيا موسيقي كلاسيك حلال است ، بسيار مناسب است كه معيار ان را بيان فرماييد.
جواب : هر موسيقي كه به نظر عرف موسيقي لهوي و مطرب كه مناسب با مجالس عيش و نوش است باشد ، موسيقي حرام محسوب مي شود وفرقي نمي كند كه موسيقي كلاسيك باشد يا غيركلاسيك .تشخيص موضوع هم موكول به نظر عرفي مكلف است واگر موسيقي اين گونه نباشد بخودي خود اشكالي ندارد .
سؤال : منظور از مو سيقي مطرب و لهوي چيست ؟ و راه تشخيص موسيقي مطرب و لهوي از غير آن چيست ؟
جواب : موسيقي مطرب و لهوي آن است كه به سبب ويژگي هائي كه دارد انسان را از خداوند متعال وفضائل اخلاقي دور نموده وبه سمت بي بندوباري و گناه سوق دهد ومرجع تشخيص موضوع عرف است .
سؤال : غنا چيست ؟
جواب : عبارت است از صداي انسان در صورتي كه با ترجيع و طرب همراه بوده و مناسب مجالس لهو و گناه باشد كه خواندن به اين صورت و گوش دادن به آن حرام است .
سؤال : آيا گوش دادن به غنا در خانه جائز است ؟ اگر در فردي تاثير نداشته باشد چه حكمي دارد ؟
جواب : تنهايي شنيده شود ويا در حضور ديگران وچه در او تاثير بگذارد گوش دادن به غنا بطور مطلق حرام است ، چه در خانه به يا خير .
سؤال : چگونه برخى بزرگان، مانند بوعلى سينا و فارابى، به موسيقى روى آوردند؟ آيا اين خود بر همسويى علم و هنر دلالت ندارد؟
جواب : مهمترين نقش موسيقى تحريك قوه خيال آدمى است. بدين سبب، هر شخصى به نوعى خاص از موسيقى كه با روحيات و تخيلات و آرزوها و خواستههايش همسو و هماهنگ باشد، گرايش پيدا مىكند؛ و اين همان رمز تفاوت موسيقىها در ملتها و اقوام گوناگون و حتى اصناف مختلف يك جامعه است.
افلاطون حكيم مىگويد: «آن كس كه همه عمر را به ترنّم نغمات و حظّ از زيبايى صوت مىگذراند،
همانطور كه آهن در اثر آتش نرم مىشود، عنصر «غيرت» در نفس وى ملايم مىگردد و طولى نخواهد كشيد كه «شجاعت» وى نيز تحليل رود.»(جمهورى افلاطون، ص 1946)
از امام خمينى(ره) دراين باره آمده است: «اى عزيز، بكوش تا صاحب عزم و اراده شوى كه خداى
ناخواسته اگر بىعزم از اين دنيا رحلت كنى، انسان صورى بى مغزى هستى در آن عالم كه محل كشف باطن و ظهور سريره است؛ و جرأت بر معاصى كم كم انسان را بىعزم مىكند و اين جوهر شريف را از انسان مىربايد.» استاد معظم ما مىفرمودند: «بيشتر از هر چه گوش دادن به تغنّيات [موسيقىها] سلب اراده و عزم از انسان مىكند...»(اربعين حديث، امام خمينى(ره)، ص 103)
ارزش جواني
- امام صادق (ع ) فرموده است : از مواعظ لقمان حكيم به فرزندخود اين بود كه فرزندم ! بدان فردا در پـيـشـگاه الهى براى حساب , حاضر مى شوى ,درباره چهار چيز از تو مى پرسند: جوانى ات را درچه راهـى صرف كردى ؟ عمرت را در چه كارى فانى نمودى ؟ ثروتت را چگونه به دست آوردى ؟و آن را در چه راهى مصرف كردى* ؟
- رسول اكرم (ص ) فرموده است كه در قيامت هيچ بنده اى قدم از قدم برنمى دارد تا به اين پرسشها پاسخ دهد: اول آن كه عمرش را درچه كارى فانى نموده است . دوم : جوانى اش را در چه راهى صرف كرده است .
- امام عـلـى (ع ) فرموده : دو چيز است كه قدر و قيمتشان را نمى شناسد, مگر كسى كه آن دو را از دست داده باشد: يكى جوانى و ديگرى تندرستى است .
- رسول اكرم (ص ) فرمود: بر مرد با ايمان لازم است كه از نيروى خود به نفع خويشتن استفاده نمايد و از دنياى خود براى آخرت خويش , و ازجوانى خود پيش از فرا رسيدن ايام پيرى و از زندگى پيش از رسيدن مرگ . قال رسول اللّه (ص ):
- ونـيـز فـرمـوده اسـت كه فرشته الهى هر شب به جوانان بيست ساله ندا مى دهد (براى سعادت و رستگارى خود) كوشش و تلاش كنيد.